تماس با ما :32225974_034        email:fava@kermancity.ir

شهر درمحاصره زباله ها

شهر در محاصره زباله ها

مديريت زايدات شهري در كشور ما در جهت كنترل مواد زايد جامد بخصوص زباله‌هاي صنعتي ، سمي ‌و خطرناك امري اجتناب ناپذيربه نظر مي‌رسد.

توليد هزاران تُن زباله در شهرهاي مختلف كشور با آلودگي‌هاي متفاوت و خاص خود، مساله‌اي‌ است كه با توجه به افزايش جمعيت و توسعه صنعت و فناوري بايد در صدر برنامه‌هاي بهداشت و محيط ‌زيست كشور قرار گيرد.

به اين دليل و باتوجه به اهميت مساله در اين مطلب تا حدودي به خطرات ناشي ازدفع غيراصولي زباله و پيامدهاي زيست محيطي آن خواهيم پرداخت.

در ايران روزانه بالغ بر 50 هزار تُن مواد زايد جامد توليد مي‌شود كه‌اين امر با در نظر گرفتن رشد جمعيت و توسعه صنعت به‌گونه‌اي موجبات افزايش مواد زايد جامد و به تبع آن تغييرات فيزيكي  شيميايي را فراهم آورده است. به طوري كه برنامه‌هاي جمع‌آوري و دفع زباله موجود جوابگوي نيازهاي اين بخش از كار نخواهد بود.

امر جمع‌آوري، دفع، بازيافت و اصولا مديريت مواد زايد جامد در ايران با توجه به نوع و كيفيت زباله‌هاي ايران تفاوت فاحشي با ديگر كشورهاي جهان دارد، لذا به‌كارگيري هر گونه فناوري بدون مطالعات دقيق و بررسي‌هاي كارشناسي درراستاي شناخت مواد و سازگاري با عوامل محلي نتيجه مطلوبي در بر نخواهد داشت.

وجود 70 درصد مواد آلي قابل كمپوست و بيش از 40 درصد رطوبت در زباله‌هاي خانگي از يك سو و تفاوت فاحش آب و هوا و شرايط زيست محيطي در مناطق مختلف كشور با سبك و فرهنگ منحصر به خود از سوي ديگر خود دليلي بر مردود دانستن استفاده بي‌رويه از فناوري‌ وابسته به خارج است تجربه سال‌ها ركود در عمل آوردن كمپوست و پرداخت هزينه‌هاي گزاف جمع‌آوري و دفع زباله نشانگر اهميت اين مساله در برنامه‌هاي محيط زيست كشور است.

توجه به امر بهداشت و سلامت جامعه و رعايت جنبه‌هاي پيشگيري قبل از درمان بدون توجه به سيستم‌هاي جمع آوري و دفع مواد زايد كه مسبب اصلي آلودگي در شهرها و روستاهاي كشور است، امكان‌پذير نيست.

اشاعه بيماري كيست هيداتيك، بروز گهگاه وبا، انواع بيماري‌هاي پوستي همچون ليشمانيوز و سلسله بيماري‌هاي سرطان‌زا و سكته‌هاي نابهنگام در جوامع كنوني كه معمولا به مواد فسادپذير و پس مانده‌هاي شيميايي محيط زيست نسبت داده مي‌شود، ماحصل تداخل صدها نوع مواد سمي ‌و عفونت‌زا با زباله‌هاي شهري و انتشار آنها در آب، خاك و هواي زندگي روزمره‌ماست.

اصول بهداشت و بهسازي محيط در هر شهر ايجاب مي‌كند كه زباله‌ها در حداقل زمان از منازل و محيط زندگي انسان دور شده و در اسرع وقت دفع شوند.

پيدايش اين ايده (دفع بهداشتي زباله در محيط زيست) در قرن نوزدهم ميلادي به مشابه يك دستورالعمل بهداشتي، شهروندان را به رعايت آن ملزوم مي‌كرد. اهميت دفع بهداشتي زباله‌ها موقعي بر همه روشن خواهد شد كه خطرات ناشي از آنها بخوبي شناخته شود.

زباله‌ها نه فقط باعث توليد بيماري، تعفّن و زشتي مناظر مي‌شوند، بلكه مي‌توانند به وسيله آلوده كردن خاك، آب و هوا خسارات فراواني را به بار آورند.

به همان اندازه كه ‌تركيبات زباله مختلف است، خطرات ناشي از مواد تشكيل‌دهنده آنها نيز مي‌توانند متفاوت باشند. جمع‌آوري، حمل و نقل و آخرين مرحله دفع اين مواد بايد به طريقي باشد كه خطرات ناشي از آنها در سلامتي انسان به حداقل ممكن كاهش يابد.

آلودگي‌ آب‌

آب شرط اصلي ادامه حيات در جهان است. سرعت افزايش جمعيت، بهبود سطح بهداشت و پيشرفت‌هاي صنعتي در سطح جهان بيش از پيش باعث محدود شدن منابع آب شده است در كشور ما مساله كمبود آب بخصوص در امور صنعت و كشاورزي مشكلات فراواني را به بار آورده است.

مصرف زياده از حدّ آب در شهرها و اسراف‌هاي بي‌رويه در اين زمينه خود تشديدكننده ‌اين مشكل است. گرمسير بودن مناطق مختلف كشور و نبود منابع آب كافي از يك سو و كنترل نشدن آلودگي آب به وسيله تخليه فاضلاب‌ها و زباله‌هاي شهري و صنعتي از سوي ديگر تاثير زيانبخشي در اقتصاد و بهداشت جامعه ما دارد.

همچنين تخليه مواد زايد جامد و مايع (زباله و فاضلاب‌ها) در محيط به‌وسيله جاري شدن آب‌هاي سطحي اعم از جويبارها، رودخانه‌ها و ديگر آب‌هاي حاصل از بارندگي به نقاط مختلف موجب انتشار آلودگي مي‌شوند و اين در حالي است كه متاسفانه در بعضي شهرهاي ما دفع بي‌رويه زباله اكثرا به وسيله تخليه مواد به جويبارها صورت مي‌گيرد و يا دفن غير بهداشتي آن در سراشيبي‌ها و ديگر اماكن كه مغاير با ضوابط حفاظت آب‌هاي زيرزميني است انجام شده كه از نظر بهداشت محيط كاملاً خطرناك است. مخصوصا اين‌كه محل تخليه يا دفن در خاك‌هاي سبك شني و يا در حوالي رودخانه‌ها و چشمه سارها باشد.

آلودگي خاك‌

زباله‌ها كه خود تركيبي از فضولات انساني حيواني و بسياري ديگر از مواد زايد صنعتي و كشاورزي هستند، متاسفانه در آخرين مرحله دفع به خاك و يا آب منتقل مي‌شوند.

كالاهاي مصنوعي كه از مواد پلاستيكي ساخته شده‌اند پس از استعمال به صورت مواد زايد تجزيه نشدني در  زباله انباشته و در خاك باقي مي‌مانند، زيرا پليمرهاي مصنوعي (نايلون) بعكس پليمرهاي طبيعي موجود در پشم و پنبه به علت نبودن آنزيم ويژه، سال‌ها جهت تجزيه در طبيعت به صورت خام و بدون تغيير باقي مي‌ماند. اين مواد خود باعث خلل در تبادل آب و هوا و ديگر عكس‌العمل‌هاي فيزيكي و شيميايي خاك مي‌شوند.

ريشه گياهان به‌واسطه مجاورت و يا احاطه شدن با مواد پلاستيكي موجود در خاك، دچار اختلال در جذب آب و غذاي مصرفي خود مي‌شوند. كه با گذشت زمان در اطراف ريشه حرارت، رطوبت و خواص شيميايي كاملا غيرمتعادلي به‌وجود مي‌آيد كه موجب كندي رشد و يا خشكي گياه مي‌شوند.

انواع مختلف قوطي‌هاي كنسرو، لاستيك‌هاي مستعمل، لاشه‌هاي اتومبيل، فضولات بيمارستان‌ها و مواد شيميايي كارخانه‌ها كه هم اكنون در بيشتر شهرها جزو لاينفك زباله‌هاي شهري هستند به خارج از شهر منتقل و در دامان طبيعت پراكنده و يا دفن مي‌شوند.

نتيجه ‌اين عمل، تجزيه‌هايي است كه در ساليان دراز خطرات مهيبي را در آب و خاك منطقه به وجود آورده و موجب بيماري‌هاي گوناگوني در انسان، حيوان و كليه موجوداتي كه در آن منطقه زندگي مي‌كنند مي‌شود.

ازجمله امور متداول در استفاده مجدد از زباله‌هاي شهري، تهيه كمپوست است كه هم اكنون در بسياري از شهرهاي پيشرفته دنيا معمول است. در ايران متاسفانه بدون مطالعه در سيستم تهيه كمپوست، نوع كمپوست و امكانات مصرف، به تاسيس كارخانه‌هايي اقدام شده است كه نتايج حاصل، مطلوب نبوده است و آلودگي‌هاي زيست محيطي جوامع شهري و روستايي ما را تشديد مي‌كند.

امروزه به علت پيشرفت صنايع سنگين كه مصرف زياده از حد فلزات سنگين را در پي دارد كه با ورود به محيط زيست خسارات زيادي را به بار مي‌آورند.ازدياد فلزات سنگين مثل جيوه، سرب، كادميوم و آرسنيك در كمپوست و نتيجتا در خاك، بيماري‌هاي گوناگوني از جمله مسموميت‌ در انسان را موجب مي‌شود.

آلودگي هوا

در اين زمينه گفته مي‌شود احتراق مواد پلاستيكي كه متاسفانه امروزه به ميزان فراواني در زباله‌ها وجود دارند صرف‌نظر از ديوكسين‌ها، گازهايي همچون گاز كربنيك، انيدريد سولفوره و گازهاي سمي‌كلره توليد مي‌كند كه فوق‌العاده خطرناك است و موجبات آلودگي شديد هوا فراهم مي‌آورد. گفتني است در مناطقي كه مبادرت به ‌ايجاد زباله سوز مي‌شود، تعبيه هواكش‌هاي طويل و فيلترهاي ويژه‌اي كه طبق ضوابط محيط زيست قادر به جلوگيري از آلودگي‌هاي هوا باشند، از ضروريات امر است. گازهاي حاصل از تخميرهاي هوازي و غير هوازي در مراكز دفن زباله قادرند به طبقات زيرين خاك نفوذ كند و اختلالاتي در خاك‌هاي زراعي به وجود آورند. طبق مطالعات انجام شده در نواحي نزديك به جايگاه‌هاي دفن زباله ميزان گاز متان (4 (CHتا حدود 60 درصد و گاز كربنيك (2 CO) حداكثر تا 30 درصد تاييد شده است كه قطعا در جلوگيري از رشد و نمو صحيح گياهان منطقه موثر است.

حشرات‌

در اين مورد مي‌توان به خطرات ناشي از وجود مگس اشاره كرد، بويژه مگس خانگي كه از نظر انتشار بسياري از باكتري‌هاي بيماريزا داراي اهميت است. بيش از 40 هزار نوع مگس در انتشار بسياري از امراض همچون اسهال‌ هاي آميبي و باسيلي ، ‌تراخم، حصبه و شبه حصبه، وبا، سل، جذام، طاعون و سياه‌زخم نقش دارند كه در اين زمينه ساختن مستراح‌هاي بهداشتي در شهرها و روستاها و حفظ محيط زيست از فضولات فساد پذير انساني و حيواني از جمله عواملي است كه باعث جلوگيري از توليد و رشد لارو مگس خواهد شد. مواد زايد صنعتي اعم از فرآورده‌هاي گياهي، ميوه‌ها، فضولات كشتارگاه‌ها و غيره چه در شهرها و چه در مراكز توليد و مصرف مي‌تواند محل پرورش لارو (كرمينه) مگس قرار گيرد. در صورتي كه روش دفع زباله به صورت تلنبار كردن در فضاي آزاد باشد، كرمينه مگس در داخل زباله كه از نشر حرارت، رطوبت و مواد غذايي مناسب‌ترين محيط به شمار مي‌رود، رشد و نمو مي‌كند و پس از رسيدن زمان بلوغ به منازل و اماكن مجاور پرواز مي‌نمايد.

جوندگان‌

سالم‌سازي محيط بخصوص كنترل زباله‌ها چه در امر جمع‌آوري و چه در دفع بهداشتي آنها، مفيدترين راه مبارزه با جوندگان است و بديهي است يكي از خطرناك‌ترين مضرات بي‌توجهي به دفع زباله رشد و نمو و انتشار موش در شهرهاست. تبعات ناشي از خطرات ازدياد موش‌ها در سطح شهرها را نمي‌توان با هيچ بودجه‌اي جبران كرد.

از اين نظر اين‌گونه موجودات بالقوه ناقل بسياري از بيماري‌هاي انساني هستند. ناراحتي‌هاي حاصل از موش‌ها از يك گاز گرفتگي ساده تا تب تيفوس و طاعون متفاوت است. موش و ديگر جوندگان براي توليد مثل و ازدياد جمعيت خويش به سه چيز احتياج دارند، غذا، آب و پناهگاه كه هر سه به نوعي در زباله‌هاي شهري وجود دارد.

محل دفن زباله

انتخاب زمين مناسب براي دفن زباله‌هاي شهري، مهم‌ترين عمل در دفن بهداشتي محسوب مي‌شود كه بايد با دقت كافي و همكاري ادارات و موسساتي چون حفاظت محيط زيست، بهداشت محيط، سازمان آب منطقه‌اي، سرجنگلداري، كشاورزي و منابع طبيعي و نيز با تشريك مساعي شهرداري‌ها انجام شود.

محل دفن بهداشتي زباله بايد حداقل به مدت 25 سال محاسبه شود و در مسير توسعه شهر نباشد. اين امر هم از نظر ايجاد‌ترافيك ناشي از رفت و آمد كاميون‌هاي زباله‌كش و هم از نظر مسائلي كه در اجراي عمليات در محل دفن مورد توجه است، اهميت دارد.

انتخاب نوع زمين براي طراحي دفن بهداشتي زباله و عمليات بهره‌برداري و نيز ابزار مورد نياز تاثير بسزايي در اين زمينه خواهد داشت. بطور خلاصه، فاكتورهاي مهمي‌كه در انتخاب محل دفن زباله بايد مورد توجه قرار گيرند، عبارتند از توجه به بهداشت و سلامت عمومي، سطح زمين مورد نياز، توپوگرافي منطقه، مطالعات هيدرولوژي و زمين شناسي جايگاه، قابليت دسترسي به خاك پوششي مناسب، قابليت دسترسي به محل دفن، فاصله شهر تا محل دفن، رعايت جهت بادهاي غالب، زهكشي محل دفن، هزينه‌ها و استفاده‌هاي آتي از زمين و توجه خاص به طرح جامع توسعه شهري.

به هرشكل، در راستاي جمع آوري و دفع اصولي زايدات توجه به رفاه پرسنلي، تهيه قانون صحيح و عاري از نقص مديريت پس ماند‌ها ازجمله مواردي است كه مي‌بايد در برنامه مديريت زايدات شهري كشور مدنظر قرار گيرد. آنچه مسلم است بهره‌گيري از تجربه‌هاي كسب شده باعث مي‌شود بتوانيم راهكارهاي اساسي و خطوط اصلي روند اين مديريت را در سال‌هاي آتي‌ ترسيم كنم.

همچنين انجام مطالعات لازم براي بررسي وضعيت جمع‌آوري و دفع زباله در شهرهاي مختلف كشور توليد زباله كمتر و در عين حال ارائه و تصويب قوانين و استانداردهاي لازم در اين زمينه با توجه خاص بر مواد زايد سمي‌و خطرناك بويژه زباله مراكز بهداشتي درماني كشور مي‌تواند ما را در رسيدن به اهداف تعيين شده كمك كند.

تامين اعتبارات لازم براي بهبود بهداشت محيط شهرها از طريق وزارت كشور بويژه توسعه صنايع بيوكمپوست، انجام اقدامات اساسي در جهت تامين ماشين‌آلات مورد نياز به منظور مكانيزه كردن روش‌هاي جديد و برگزاري سمينارها و آموزش‌هاي لازم جهت كادر خدمات شهري در شهرداري‌هاي كشور نيز از ديگر مسائلي است كه در اين زمينه بايد مورد توجه قرار گيرد.

آخرین اخبار

  • 1
  • 2
سه شنبه, 25 مهر 1396 09:09
سرپرست شهرداری کرمان: فضای سبز بولوار جمهوری باید متحول شود     سرپرست...
شنبه, 22 مهر 1396 07:27
  مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری کرمان خبر داد: ارتقای فرهنگ شهروندی دانش آموزان...
پنج شنبه, 20 مهر 1396 07:01
طی شش ماه اول سال جاری انجام پذیرفت :   آموزش بیش از 8...
یکشنبه, 16 مهر 1396 08:01
  صدور 203 مجوز فوت در شهریورماه   مدیرعامل سازمان بهشت زهرا (س) شهرداری...
چهارشنبه, 12 مهر 1396 09:21
نایب‌رییس کمیسیون فرهنگی، هنری و بانوان: قدردانی از همکاری هیأت‌های مذهبی با شهرداری در...
چهارشنبه, 12 مهر 1396 08:58
  به مناسبت روز آتشنشانی و ایمنی انجام شد: برگزاری مراسم تجلیل از آتش...
دوشنبه, 10 مهر 1396 07:23
تاسوعا و عاشورای حسینی تسلیت باد   السلام علیک یا أباعبدالله وعلی الارواح التی...
دوشنبه, 10 مهر 1396 06:57
معاون خدمات شهری شهردار کرمان  تاکید کرد: لزوم رعایت حفظ نظافت شهری در...
دوشنبه, 10 مهر 1396 06:56
مدیرعامل سازمان پارک ها و فضای سبز شهرداری کرمان خبر داد:   ساماندهی...
دوشنبه, 10 مهر 1396 06:56
  به مناسبت روز آتش‌نشانی و ایمنی اجرا شد؛ رژه خودروهای آتش‌نشانی در شهر...
چهارشنبه, 05 مهر 1396 09:53
مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی تشریح کرد: برنامه‌های سازمان آتش‌نشانی به مناسبت روز آتش‌نشانی و...
چهارشنبه, 05 مهر 1396 09:52
مدیر اداره زیباسازی محیط شهردار کرمان خبر داد:       نصب بنرهای آگاه...

زلال نهج البلاغه

معرفی معاون